Het belang van tempo

vertaald uit het Engels door Angelique

Geschreven door: Carol Brett and Lesley Ann Taylor 2012, Balance saddle company

Het belang van tempo

Wanneer ik je zou vragen of het tempo waarin je paard loopt onder het zadel belangrijk is en welk cijfer je zou geven op de schaal van 1-10, waarin 1 staat voor -ik weet niet- en 10 voor -essentieel-, wat zou je dan zeggen ?
De meeste ruiters zouden antwoorden, ‘ja, het is belangrijk’, maar kunnen niet exact aangeven waarom.
Het begrip tempo wordt nogal eens verwisseld met het begrip ritme. Misschien dat de omschrijving van deze begrippen wat duidelijkheid geven.

Ritme is een duidelijk regelmatig terugkerend patroon in beweging en/of geluid.
(Ritme is een specifieke herhaling (in bijvoorbeeld de tijd of de ruimte) door middel van accenten, die een zeker patroon of regelmaat vertonen.)

Tempo is de snelheid van een herhalende beweging. (Snelheid is de mate van verandering per tijdseenheid. Vaak wordt gedoeld op de snelheid van een beweging. In het rijden is ritme de regelmaat van de gang van het paard.
Stel dat de puntjes hieronder een geluid aangeven en de ruimte ertussen de pauze, dan zouden de puntjes in regel 1, 2 en 3 ritmisch zijn. De puntjes in regel 4 zijn dat niet.
1. . . . . . . . . . .
2.………………………….
3. . . . . .
4.. . . . .. . . … . .
De puntjes in regel 1, 2 en 3 zijn dan wel ritmisch, maar ze zijn wel verschillend in tempo omdat de pauzes ertussen langer of korter zijn.
Dus:
Ritme is de regelmaat van de tred
Tempo is de snelheid van het ritme

Waarom is tempo belangrijk?
Het is van belang eerst iets te weten over hoe beweging tot stand komt.
Het motorische deel van de hersenschors is betrokken bij planning, controle en uitvoering van de belangrijkste willekeurige bewegingen.
Het is de computer die onze bewegingen controleert.
Het motorische deel wordt van binnenuit geprikkeld door gedachten en van buiten door zintuigprikkels. Bewuste of willekeurige bewegingen die de mens maakt, gebeuren door middel van een bewuste keus dit te doen, bijvoorbeeld gaan staan, gaan zitten, wat te drinken pakken etc.
De gedachte om iets te ondernemen zorgt voor een prikkel in de motorische hersenschors waarna we de beweging gaan maken.
Wanneer we praten over het trainen van het paard om hem te laten reageren op een hulp of signaal, hebben we het eigenlijk over het trainen van zijn motorische hersenschors om te reageren op externe prikkels (de hulp), gewoonlijk een aanraking of een geluid, dat vervolgens de reactie uitlokt die wij wensen.
Bij voorbeeld wanneer de ruiter denkt aan draven, geeft ze een beenhulp, een signaal waarop het paard heeft geleerd te reageren.

Beweging is een neuro-musculaire gebeurtenis
Zowel de  interne prikkel (gedachte) als de externe prikkel (aanraking, geluid), wordt via de motorische hersenschors naar de spieren gezonden met het bericht samen te trekken of te ontspannen, dit heeft weer tot gevolg dat de delen van het skelet waar de betreffende spieren aan zijn verbonden kunnen bewegen.
Spieren moeten in een gezonde staat zijn om de volledige bewegingsmogelijkheid  van de gewrichten te kunnen toelaten. De bewegingsmogelijkheid is voor ieder gewricht anders. De mogelijkheid in een spier om samen te trekken en te ontspannen moet gelijk zijn.
Een aangespannen spier is hard en strak en heeft weinig flexibiliteit. Een ontspannen spier is wel  flexibel maar heeft weinig kracht.
Wanneer tegengestelde spiergroepen (zoals de biceps/triceps van de arm) gemakkelijk kunnen aanspannen en ontspannen, dan zijn kracht, flexibiliteit/ soepelheid beschikbaar. Om in een gezonde en efficiënte manier te kunnen functioneren heeft een spier twee dingen nodig:

  1. ruimte om te bewegen, de lange rugspieren van het paard worden bijvoorbeeld vaak gehinderd door een te krap zadel
  2. tijd om te bewegen, tussen elke contractie/aanspanning moet de spier tijd hebben om zich helemaal te kunnen ontspannen
  1. ruimte
    de vorm van de spier verandert wanneer deze ontspannen of gespannen is. Simpel gezegd is een gespannen spier korter en dikker en een ontspannen spier langer en dunner. Dit zorgt er voor dat het skelet kan bewegen.
  1. tijd
    Probeer de volgende oefening eens:
    stap 1: maak een vuist van je hand en open en sluit deze vuist, herhaal dit en tel tegelijk 1,2 1,2.
    Voer nu de snelheid op, sluit/open/sluit/open, sneller en sneller.
    Je ziet dat je hand geen tijd meer heeft om helemaal te openen en de spieren niet meer in de  ontspanningsfase komen.
    De spieren blijven in een permanente staat van semi contractie/aanspanning.
    Als het tempo te snel is, dan is er geen tijd genoeg voor de spier om in de ontspannen fase te komen tussen de contracties. Ze blijven in een constante staat van semi contractie. De gewrichten kunnen nu niet hun volledige bewegingsuitslag maken. De beweging wordt nu minder efficiënt, kost meer inspanning en is daardoor ook minder mooi.
    In de tijd dat legers te voet ten strijde gingen was het tempo voor het Britse en Duitse leger 110. Dit tempo was efficiënt, niet te langzaam, maar ook niet zo snel dat de mannen uitgeput op het strijdveld aankwamen.
    Ceremoniële marsen hebben een tempo van 120< in Engeland, in de USA gebruiken ze een tempo van 140<200. Bij ceremoniële gelegenheden is show belangrijker dan efficiëntie.
    Voor het paard geldt hetzelfde. Als er niet genoeg tijd is voor zijn spieren om tot volledige ontspanning te komen tussen elke contractie/aanspanning, blijven de spieren in een staat van permanente semi-contractie. Het paard is dan in een staat van statische spanning.
    Statische spanning veroorzaakt gewoonlijk mentale/emotionele spanning.
    Spanning heeft invloed op bijna alle ziektes en slechte gezondheid. Het veroorzaakt pijn en vermoeidheid. Een spier die in een constante staat van spanning is, gebruikt veel energie en leidt tot algehele vermoeidheid. Het beperkt de bewegingsvrijheid. Overmatige spanning kan leiden tot verschillende ziektes en aandoeningen. Het veroorzaakt spierpijn en beperkt de bloeddoorstroming en aanvoer van voedingsstoffen die nodig zijn voor een gezond metabolisme. Als spieren aangespannen blijven rondom bloedvaten, verhindert dat de doorvoer van bloed en heeft een slechte circulatie tot gevolg. In het voorbeeld zie je een bloedvat dat is vernauwd door een samengetrokken/gespannen spier. Het ritmische ontspannen en aanspannen van een spier ondersteund de bloedcirculatie, zodat het hart minder hard hoeft te werken. Het kost het hart veel moeite om bloed door vernauwde vaten te pompen. Een strakke/gespannen spier is een aangespannen spier die niet meer ontspant door een of andere reden en daardoor in een knoop of kramptoestand komt. Chronische spierspanning verhindert ook ons vermogen om te voelen, zoals we dat gebruiken om te communiceren en te luisteren naar onze paarden en hoe zij communiceren en luisteren naar de ruiter of trainer. Zonder het besef om goed te voelen, is het lichaam meer bevattelijk voor beschadiging en ziekte. Wanneer het dagelijks bewegen niet efficiënt is, wordt het lichaam stijver, wordt de gewrichtsmobiliteit vermindert en is de balans verzwakt.

Deze twee foto’s zijn van hetzelfde paard op dezelfde dag.

Het verschil is dat foto 1, het tempo te snel is voor het paard om zijn balans te kunnen houden; op foto 2, is het tempo correct om zijn balans goed te kunnen houden.

  1. 2. Algemene problemen die je ziet bij paarden die in een verkeerd tempo worden gereden zijn als volgt:
  • op de voorhand lopen
  • de achterhand sleept erachteraan
  • hoofd omhoog
  • stijve rug
  • spanning

Als ik je nu opnieuw zou vragen of het tempo waarin je met je paard rijdt belangrijk is en welk cijfer je zou geven op de schaal van 1-10, waarin 1 staat voor -ik weet niet- en 10 voor -essentieel-, wat zou je dan zeggen ? Zou dit cijfer anders zijn dan het cijfer dat je gaf aan het begin van dit artikel?